📝 W SKRÓCIE

  • Wyczerpanie nadnerczy nie jest uznawane za prawdziwą chorobę, ale zespół objawów – przewlekłe zmęczenie, pragnienie spożycia soli, zamglenie umysłu – które wymagają dokładniejszego zbadania
  • Nadnercza nie „wypalają się” pod wpływem stresu, ale ciągłe przeciążenie zaburza komunikację mózgu z nimi, co prowadzi do zaburzeń hormonalnych i codziennego zmęczenia
  • Badania nie wykazują dowodów na to, że zmęczenie jest spowodowane upośledzeniem funkcji nadnerczy; jednak przewlekły stres wpływa na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), oddziałując na poziom energii, sen i nastrój
  • Kofeina nie uszkadza bezpośrednio nadnerczy, ale jej nadmierne spożywanie w połączeniu ze stresem i słabą regeneracją może przypominać objawy często przypisywane wyczerpaniu nadnerczy
  • Niski poziom energii może nie wynikać z zaburzenia pracy nadnerczy — prawdziwymi powodami ciągłego zmęczenia mogą być problemy z tarczycą, niedobór żelaza, problemy ze snem lub stres emocjonalny

🩺Według dr. Mercoli

Nadnercza, położone nad nerkami, odpowiadają za produkcję hormonów stresu, które pomagają regulować metabolizm, ciśnienie krwi i reakcję organizmu na stres. Jednak w przypadku zaburzenia równowagi hormonalnej poziom energii zaczyna spadać. Czujesz się jednocześnie oszołomiony i zmęczony, doświadczasz takich objawów jak osłabienie, bóle ciała i nerwowość.

Niektórzy określają to zjawisko mianem „wyczerpania nadnerczy” — są jednak eksperci, którzy twierdzą, że nie ma dowodów potwierdzających istnienie tego schorzenia. Przyjrzyjmy się bliżej, aby dowiedzieć się, co naprawdę powoduje wyczerpanie nadnerczy — i jak zapobiegać jego objawom.

Czym jest wyczerpanie nadnerczy?

Nadnercza to dwa gruczoły dokrewne o trójkątnym kształcie, znajdujące się nad nerkami. Odpowiadają za produkcję ponad 50 hormonów, w tym kortyzolu, adrenaliny i aldosteronu. Hormony nadnerczy regulują przede wszystkim reakcje na stres fizyczny i psychiczny. Wpływają na metabolizm, nastrój, funkcjonowanie układu odpornościowego i ciśnienie krwi. W artykule LifeWorks Wellness Center wyjaśniono:

Nadnercza pomagają organizmowi radzić sobie z każdym rodzajem stresu — od stresu emocjonalnego, przez problemy finansowe, po zagrożenia fizyczne i problemy w związkach. Pełnią one również ważną rolę w reakcji organizmu na niebezpieczeństwo – reakcji „walcz lub uciekaj”, która mobilizuje zasoby organizmu do reagowania na zagrożenie.

• Uważa się, że wyczerpanie nadnerczy występuje, gdy występuje zbyt duży stres — Wysoki, przewlekły stres „nadmiernie pobudza” nadnercza, powodując spowolnienie ich funkcji. Może to dotyczyć stresu fizycznego, psychicznego lub emocjonalnego. Kiedy nadnercza nie są już w stanie odpowiednio reagować, mówi się o wyczerpaniu nadnerczy.

• Jakie są objawy wyczerpania nadnerczy?  Głównym objawem związanym z tym schorzeniem jest zmęczenie lub uczucie wyczerpania. Inne objawy są zróżnicowane i obejmują: napady głodu, trudności z wyzdrowieniem po chorobie, zamglenie umysłu oraz trudności ze wstaniem z łóżka o poranku.

• Jednakże zmęczenie nadnerczy nie jest uznawane za poważny stan chorobowy — Choć objawy są realne, nie ma żadnych solidnych dowodów naukowych potwierdzających tę teorię. Dr Raj Dasgupta, główny doradca medyczny Garage Gym Reviews, wyjaśnia:

„Wyczerpanie nadnerczy to termin niewłaściwie używany do opisania uczucia ciągłego zmęczenia, stresu lub wypalenia. Wyczerpanie nadnerczy nie jest prawdziwą diagnozą medyczną. Jak wykazały liczne badania, wyczerpanie nadnerczy nie jest schorzeniem. Nadnercza nie ulegają „zużywaniu” w sposób, w jaki sugeruje ta teoria, i nie ma na to żadnych dowodów naukowych.

Przegląd systematyczny z 2016 r. opublikowany w czasopiśmie <i>BMC Endocrine Disorders, w którym przeanalizowano 58 badań, również nie wykazał dowodów na to, że upośledzenie funkcji nadnerczy powoduje zmęczenie, nazywając ten stan „mitem”.

• Przyczyna odczuwanych objawów może być inna — Według<i> The Hearty Soul „Te objawy mogą być spowodowane wieloma innymi schorzeniami. Zamiast wyczerpania nadnerczy, przyczyną tych objawów mogą być inne problemy, takie jak zaburzenia czynności tarczycy lub niedobór żelaza. Niedobór niezbędnych składników odżywczych w diecie również może przyczyniać się do przewlekłego zmęczenia i związanych z nim problemów zdrowotnych.

Nie myl niedoczynności nadnerczy z wyczerpaniem nadnerczy

Częstym założeniem dotyczącym wyczerpania nadnerczy jest to, że ma ono coś wspólnego z niskim poziomem kortyzolu (nazywanego „hormonem stresu”). Nie jest to jednak dokładne określenie ani koncepcja.

• Badanie poziomu kortyzolu nie pozwala dokładnie określić funkcji nadnerczy — Poziom kortyzolu często sprawdza się za pomocą badań krwi, ale mierzony jest całkowity poziom kortyzolu, obejmujący zarówno kortyzol wolny, jak i związany. Ponieważ większość kortyzolu w organizmie jest związana z białkami i nieaktywna, „wysoki poziom kortyzolu” w badaniach krwi może nie dawać żadnych informacji. Dlatego też, chociaż badania krwi pozwalają ocenić wiele układów organizmu, nie dają one jednoznacznego obrazu funkcjonowania nadnerczy.

• Niedoczynność nadnerczy to nie to samo, co wyczerpanie nadnerczy — Niedoczynność nadnerczy to choroba Addisona. W przeciwieństwie do wyczerpania nadnerczy, jest to rozpoznany stan chorobowy, który występuje, gdy organizm nie produkuje wystarczającej ilości kortyzolu.

• Choroba Addisona jest rzadka, ale zagraża życiu — Wymaga odpowiedniego leczenia i terapii hormonalnej. Jeśli nie podejmie się odpowiednich działań, może prowadzić do wstrząsu, drgawek, a nawet śmierci. Według Georgiego Dinkova, eksperta w dziedzinie medycyny bioenergetycznej: "W przypadku niedoczynności nadnerczy, jeśli nie będziesz przyjmować zastrzyków z kortyzolu, umrzesz z powodu hipoglikemii lub choroby Addisona. Więc choroba jest śmiertelna".

• W przeciwieństwie do wyczerpania nadnerczy, w przypadku choroby Addisona istnieje badanie, które pomaga ją zdiagnozować — Badanie hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) służy do sprawdzenia, czy nadnercza funkcjonują prawidłowo. Badanie to pozwala wykryć jedynie skrajnie niski lub wysoki poziom produkcji hormonu i nie sprawdza, czy nadnercza są przeciążone przez stres.

„Wyczerpanie nadnerczy” może być w rzeczywistości dysfunkcją osi HPA

Prawda jest taka, że ​​przewlekły stres sam w sobie nie jest w stanie spowodować zatrzymania pracy nadnerczy. Kiedy nadnercza zaczynają inaczej pracować, problemem zazwyczaj nie są same gruczoły. Chodzi raczej o zaburzoną komunikację na linii mózg–nadnercza, która jest wynikiem życia w ciągłym stresie.

• Ten układ sygnalizacyjny nazywa się osią podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) — Jest to główny układ reakcji na stres w organizmie, składający się z nadnerczy oraz podwzgórza i przysadki mózgowej. Działa poprzez wspomaganie uwalniania hormonów przez gruczoły, co pozwala regulować reakcje na stres. W jednym z badań zauważono:

„Oś HPA, autonomiczny układ nerwowy (ANS) i układ odpornościowy nie są układami funkcjonującymi w oderwaniu od siebie: ściśle ze sobą współdziałają, harmonizując reakcję hormonalną i zapalną na stres”.

• Przewlekły stres utrzymuje oś HPA w stanie nadmiernej aktywności — Oś HPA jest niezbędna do regulacji poziomu kortyzolu. Gdy jesteś zestresowany, oś HPA jest przewlekle aktywowana, co prowadzi do podwyższonego poziomu kortyzolu. Jeśli zdarza się to regularnie, nawet niewielki, ale przewlekły stres może wywołać zmęczenie, lęk, stany zapalne i napady objadania się — objawy powszechnie przypisywane zmęczeniu nadnerczy. Według artykułu opublikowanego w <i>Harvard Health:

Ciągły wzrost poziomu epinefryny [adrenaliny] może uszkodzić naczynia krwionośne i tętnice, powodując wzrost ciśnienia krwi i zwiększając ryzyko zawału serca lub udaru mózgu. Podwyższony poziom kortyzolu wywołuje zmiany fizjologiczne, które pomagają uzupełnić zapasy energii w organizmie, wyczerpywane podczas reakcji na stres. Jednak przy okazji przyczyniają się do gromadzenia się tkanki tłuszczowej i przybierania na wadze.
Na przykład kortyzol zwiększa apetyt, co sprawia, że ​​ludzie chcą jeść więcej, aby uzyskać dodatkową energię. Zwiększa również magazynowanie niewykorzystanych składników odżywczych w postaci tłuszczu.

• Dysfunkcję osi HPA można wykryć za pomocą testu DUTCH — To szczegółowe badanie poziomu hormonów z próbek moczu zebranych kilka razy w ciągu 24 godzin. Polega na określeniu poziomu wolnego kortyzolu (biologicznie aktywnego hormonu), kortyzonu i ich metabolitów w celu określenia dysfunkcji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.

Inne przyczyny związane z objawami „wyczerpania nadnerczy”

Jeśli cierpisz na chroniczny spadek energii i zmagasz się z którymkolwiek z wyżej wymienionych objawów, warto przeanalizować swój styl życia, aby sprawdzić, czy nie występują inne czynniki powodujące te objawy.

• Zmęczenie zwykle wynika ze złych nawyków i problemów psychicznych — The Hearty Soul zauważa, że ​​przyczyną zmęczenia są zazwyczaj: słaba jakość snu, nieodpowiednie odżywianie i brak ruchu. Występowanie problemów natury psychicznej, takich jak depresja czy lęk, również może być przyczyną ospałości i zmęczenia.

• Przyczyną zmęczenia mogą być też niektóre schorzenia — Choroby współistniejące, takie jak cukrzyca, anemia czy przewlekłe infekcje, również mogą prowadzić do uczucia zmęczenia. Innym częstym czynnikiem wyzwalającym są zaburzenia tarczycy.

• Jeśli nadnercza są przeciążone, ucierpi na tym funkcja tarczycy — Dr Jinaan Jawad, specjalista w dziedzinie chiropraktyki i medycyny funkcjonalnej, opisuje nadnercza jako „baterię zapasową” dla tarczycy. Te dwa układy są połączone i zaburzenia w funkcjonowaniu jednego często wpływają na funkcjonowanie drugiego. Na przykład, jeśli masz niedoczynność tarczycy i nadnercza nie produkują wystarczającej ilości kortyzolu, objawy mogą się pogorszyć.

Ponieważ oba narządy biorą udział w metabolizmie, zaburzenia czynności tarczycy lub nadnerczy powodują bardzo podobne objawy, takie jak zmęczenie, zaburzenia pamięci i obniżony nastrój.

Czy kofeina wywołuje wyczerpanie nadnerczy?

Częstą przyczyną wyczerpania nadnerczy jest spożywanie kofeiny, dlatego wiele osób uważających, że cierpią na wyczerpanie nadnerczy, ostrożnie podchodzi do picia kawy, aby nie „przeciążać” nadnerczy. Jednak mechanizm oddziaływania kofeiny na nadnercza jest inny, niż myślisz.

• Sama kofeina nie powoduje zmęczenia nadnerczy w sposób, w jaki zakłada większość ludzi — Nie chodzi o to, że nadnercza nagle odmawiają posłuszeństwa po wypiciu zbyt wielu espresso — chodzi o to, że nadmiar kofeiny w połączeniu ze stresem, złej jakości snem i innymi obciążeniami wynikającymi ze stylu życia wprowadza organizm w stan, który przypomina wyczerpanie nadnerczy.

• Kofeina działa poprzez blokowanie ważnych receptorów w mózgu — Należą do nich adenozyna i benzodiazepina, które odpowiadają za regulację hormonów i nastroju. Na przykład adenozyna to substancja chemiczna, która informuje organizm, że nadszedł czas, aby zwolnić.

Kiedy kofeina blokuje adenozynę, pozostajesz dłużej czujny — ale ta czujność jest sztuczna. Mózg błędnie interpretuje to jako sygnał stresu i stymuluje nadnercza do wydzielania hormonów stresu, takich jak adrenalina i kortyzol. Dlatego po wypiciu mocnej kawy czujesz się pobudzony, a nie tylko rozbudzony. Włączyłeś swój wewnętrzny wyłącznik stresu.

• Im częściej się to zdarza, tym dłużej Twój organizm pozostaje w trybie przetrwania — Poziom kortyzolu i adrenaliny pozostaje podwyższony przez dłuższy czas niż powinien, a Twój organizm nie ma czasu na regenerację. Z czasem wywołuje to objawy związane z wyczerpaniem nadnerczy — jesteśmy zmęczeni, ale pobudzeni, mamy zły humor, jesteśmy wyczerpani i musimy polegać na środkach pobudzających, aby czuć się w pełni sprawni.

• Kofeina to tylko jeden ze stymulatorów nadnerczy — Jawad wymienia kawę i inne napoje zawierające kofeinę, takie jak napoje gazowane i napoje energetyczne, jako powszechne stymulatory, ale nie są to jedyne substancje. Nikotyna, rafinowany cukier, oleje roślinne i wszelkie produkty, na które masz alergię lub jesteś wrażliwy, mogą mieć podobne działanie.

5 naturalnych ziół wspomagających zdrowie nadnerczy

Jeśli Twój organizm jest obciążony przewlekłym stresem, polecam włączenie do swojego stylu życia ziół adaptogennych, które pomogą Twojemu organizmowi stać się bardziej odpornym na stres. Zioła te działają poprzez regulację hormonów i wsparcie funkcji odpornościowych:

1. Ashwagandha — Pomaga organizmowi radzić sobie ze stresem, równoważąc układ odpornościowy, metabolizm i układ hormonalny. Korzeń zawiera największe stężenie składników aktywnych, które regulują poziom hormonów, w tym hormonów tarczycy, estrogenu, progesteronu i testosteronu.

2. Różeniec górski — Wykazano, że zioło to ma szczególnie korzystny wpływ na układ nerwowy. Ma właściwości przeciwdepresyjne i przeciwlękowe oraz może pomóc w łagodzeniu objawów wypalenia zawodowego. Jego właściwości zwiększające energię i witalność mogą przynieść wyraźne korzyści osobom zmagającym się z przewlekłym zmęczeniem. Dodatkowym dobrodziejstwem jest jego szybkie działanie.

3. Żeń-szeń azjatycki (Panax) — Podobnie jak ashwagandha, żeń-szeń azjatycki wpływa na hormony tarczycy. Dokładniej rzecz ujmując, zawiera on właściwości blokujące produkcję nadmiernych ilości rT3. Badanie dotyczące wpływu zastrzyków z żeń-szenia wykazało, że powoduje on korzystny wzrost T3 i T4 oraz redukcję rT3.

4. Żeń-szeń syberyjski (<i>Eleutherococcus senticosus) — Jego aktywne składniki to eleuterozydy, które prawdopodobnie stymulują układ odpornościowy. Podobnie jak żeń-szeń azjatycki, żeń-szeń syberyjski jest adaptogenem, który tradycyjnie stosowano w celu zwiększenia energii, stymulacji układu odpornościowego i zwiększenia długowieczności.

Ma również łagodne działanie przeciwdepresyjne i jest pomocny w leczeniu bezsenności, problemów behawioralnych i pamięciowych. Wykazano, że poprawia wytrzymałość podczas ćwiczeń poprzez poprawę wykorzystania tlenu w organizmie.

5. Tulsi — Tulsi, znana również jako święta bazylia, jest w Indiach czczona od ponad 5000 lat i ceniona za liczne właściwości prozdrowotne. Uważa się, że zioło to oczyszcza umysł, ciało i ducha, a cenione jest za swoje właściwości ochronne i poprawiające nastrój.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ) dotyczące wyczerpania nadnerczy

P: Czy wyczerpanie nadnerczy jest prawdziwą chorobą?

O: Nie. Medycyna konwencjonalna nie uznaje wyczerpania nadnerczy za uzasadnioną diagnozę. Choć objawy są realne — takie jak przewlekłe zmęczenie, niska tolerancja na stres i zamglenie umysłu — nie ma dowodów naukowych pokazujących, że nadnercza faktycznie „wypalają się” pod wpływem stresu. Problem często leży w sposobie, w jaki mózg i nadnercza komunikują się ze sobą pod wpływem długotrwałego stresu.

P: Co jest przyczyną objawów powszechnie łączonych z wyczerpaniem nadnerczy?

O: Objawy te są zwykle wynikiem przewlekłego stresu, który zaburza funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), a nie niedoczynności samych nadnerczy. Inne przyczyny mogą obejmować dysfunkcję tarczycy, niedobór żelaza, złe odżywianie, brak snu lub podstawowe problemy zdrowotne, które z czasem obniżają poziom energii.

P: Jak kofeina wpływa na zdrowie nadnerczy?

O: Kofeina nie zaburza funkcji nadnerczy, ale może sprawić, że Twój układ odpornościowy zacznie pracować na najwyższych obrotach — zwłaszcza jeśli już odczuwasz przewlekłe zmęczenie. Blokuje adenozynę, substancję chemiczną, która wysyła do mózgu sygnał, że czas odpocząć, co powoduje wydzielanie większej ilości kortyzolu i adrenaliny. Nadmierne spożywanie kofeiny utrzymuje organizm w stanie podwyższonej gotowości, co przypomina objawy wyczerpania nadnerczy.

P: Jaka jest różnica między wyczerpaniem nadnerczy a niedoczynnością nadnerczy?

A: Niedoczynność nadnerczy (choroba Addisona) to poważna choroba, w której nadnercza nie produkują wystarczającej ilości kortyzolu. Chorobę można zdiagnozować za pomocą badań laboratoryjnych. Wymaga ona terapii hormonalnej. Z kolei wyczerpanie nadnerczy to termin używany do opisu objawów związanych ze stresem. Jednak nie ma uzasadnienia naukowego ani kryteriów diagnostycznych.

P: Jakie są praktyczne sposoby przywracania energii i wspierania zdrowia nadnerczy?

O: Zacznij od poprawy jakości snu, radzenia sobie ze stresem, spożywania bogatych w składniki odżywcze produktów pełnowartościowych i ograniczenia spożycia kofeiny. Zioła adaptogenne, takie jak ashwagandha, różeniec górski i tulsi, pomagają w utrzymaniu równowagi hormonalnej i odporności na stres. Badanie poziomu tarczycy, żelaza i kortyzolu za pomocą narzędzi takich jak test DUTCH pozwoli Ci lepiej zrozumieć, co naprawdę powoduje zmniejszenie poziomu energii w Twoim organizmie.

🔍Źródła i odniesienia